इंडॉलॉजी कट्टा

किमया देशपांडे -

इंडॉलॉजीच्या (भारतविद्या) माध्यमातून लोकांचे प्रबोधन व मनोरंजन करणाऱ्या...

किमयाताई म्हणाल्या, ‘मी पुण्याचीच. पूर्वाश्रमीची वर्षा पिंगळे. मी एस.पी. कॉलेजमधून B.Sc. स्टॅटिस्टिक झाले. तसंच PGDCA, PQDBA, CSTE, CSPM झाले. मी टि.म.वि. मधून M.A. इंडॉलॉजी केले व पहिली आले.

आय.टी. क्षेत्रात ३२ वर्ष नोकरी केली. भारतीय ज्ञानपीठ प्रकाशित हिंदी - उर्दू - फार्शी भाषेतील श्री. मेवाराम लिखित ‘सुलतान रजिया’ ही ऐतिहासिक कादंबरी ८५० पानी आहे त्याचा मराठी भाषेत अनुवाद केला. तसंच दास्ताने - आगरा (कहाणी आग्य्राची) अनुवाद केला, हे प्रवास वर्णन आहे. जहान आरा बेगम (कहाणी मुघल शहाजादीची) सुहासिनी देशपांडे भावानुवाद केला. माझे उषा पब्लिकेशन आहे. तसंच लेखन, निवेदन, सूत्रसंचालनासाठी संहिता लेखन व त्याचे सादरीकरण मी करते. वृत्तपत्रांमधून लेखन करते. अनेक संस्था, मंडळांमधून सामाजिक कार्यात सहभाग घेते.

लॉकडाऊनच्या काळात मी काय केलं खरंतर माझं पुढचं पण पुस्तक तयार आहे. पण ते काढता आलं नाही. मग आता काय करायचं हा प्रश्न. मग या काळात मी एकेका वक्त्याला घेऊन ऑनलाईन ‘इंडॉलॉजी कट्टा’ सुरू केला. मला इतिहासाची आवड आहे. उषा पब्लिकेशनतर्फे हा व्हाट्सअप ग्रुप तयार केला. संध्याकाळच्या वेळी महिन्यातून दुसऱ्या शनिवारी इंडॉलॉजी, मायथॉलॉजी, इतिहास किंवा ऐतिहासिक संशोधन या विषयांवर. विनामूल्य व गुगलमीटच्या माध्यमातून. सुरवातीला आठवडाभर रोज घेतले. पाच दिवस ‘अल्पपरिचित शिवमूर्ती आणि पुराणकथा’ या विषयावर चैतन्य साठे यांची व्याख्यान मालिका झाली. साठे यांनीं शिवाचा परिचय, शिवाच्या अपरिचित संहारमूर्ती, अनुग्रहमूर्ती, परिवारमूर्ती आणि विशेष मूर्ती यांच्याबद्दल विस्तृत माहिती दिली. त्यामध्ये प्रत्येक मूर्तीचे वर्णन, त्या मूर्तीशी संलग्न असणारी आख्यायिका याबद्दल सांगितले.

इंडॉलॉजी व्हॉटस्अप ग्रुप केला. ११० लोकांचा ज्यांना खूप आवड आहे, पण इंडॉलॉजिस्ट नाहीत. सुरवातीला खूपच छान रिस्पॉन्स मिळाला. कारण तेव्हा काहीच चालू नव्हतं. पूर्ण बंद होतं. सगळेजण संध्याकाळी वाट बघायचे. पूर्वीच्याकाळी लोक जसे कीर्तनाला, प्रवचनाला जायचे तसं लोक ऐकत बसायचे.

त्यानंतर डॉ. राहुल देशपांडेनी ‘तुज ऐसे नाही’ या मालिकेत ‘लॅग्वेज ऑफ स्कल्पचर्स’ वेरुळ वर व्याख्यान दिले. नंतर डॉ. निलिमा थत्ते यांचं ‘भारहुतची कथन शिल्पे जातक कथा’ यावर व्याख्यान झालं. एकांचे ‘सुप्त मनाचे सामर्थ्य’ या विषयावर भाषण झाले अशी वेगवेगळ्या विषयांवर तज्ज्ञांची भाषणे झाली. तसंच दीपाली पाटवदकर यांचे ‘पाकिस्तानमधील हिंदू, जैन व बौद्ध मंदिरे’ या विषयावर झाले. अक्षरशः घरी बसून लोकांना साहित्याची भारतीय विद्येची मेजवानी होती.

कर्दळीवनावरील पुस्तकाचे लेखक पाटुकले यांनी इंडॉलॉजीचा प्रसार व्हावा म्हणून विश्वस्कूल काढले. त्या कमिटीवर राजीव मल्होत्रा, विजय भटकर, राघवेन्द्र स्वामी आहेत तिथे मी वेगवेगळी राजघराणी त्यावेळचे स्थापत्यशास्त्र, बुद्धधर्म, जैन देवळं... या विषयांवर लेक्चर्स दिली. असे मी लॉकडाऊन काळात लोकांचे मनोरंजन व प्रबोधन करण्याचा मनापासून प्रयत्न केला.