सुल्तान रजिया
‘सुल्तान रजिया’ हा भारतीय ज्ञानपीठ, नवी दिल्ली यांनी प्रकाशित केलेल्या श्री. मेवाराम लिखित ऐतिहासिक कादंबरीचा मराठी अनुवाद आहे.
दिल्ली सल्तनतीतील पहिली महिला सुलतान म्हणून इतिहासात अजरामर झालेल्या रजियाचे जीवन, तिचे धैर्य, नेतृत्वगुण, राजकीय संघर्ष आणि असामान्य व्यक्तिमत्त्व यांचे प्रभावी चित्रण या कादंबरीत आढळते. सुलतान इल्तुतमिश यांची कन्या असलेल्या रजियाने तत्कालीन सामाजिक आणि राजकीय बंधनांचा धैर्याने सामना करत स्वतःचे स्वतंत्र स्थान निर्माण केले.
मध्ययुगीन भारतातील सत्तासंघर्ष, दरबारी राजकारण, मानवी नाती आणि स्त्री नेतृत्वाचा वेध घेणारी ही कादंबरी इतिहासप्रेमी, विद्यार्थी, संशोधक आणि साहित्यरसिकांसाठी विशेष वाचनीय आहे.
दास्ताने–आग्रा (कहाणी–आग्र्याची)
‘दास्ताने–आग्रा (कहाणी–आग्र्याची)’ हे आग्र्याच्या ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि सामाजिक पार्श्वभूमीवर आधारित पुस्तक वाचकाला इतिहासाच्या समृद्ध प्रवासावर घेऊन जाते. आग्रा या शहराच्या वैभवशाली वारशाचा, तेथील स्मारकांचा, लोकजीवनाचा आणि सांस्कृतिक परंपरांचा वेध घेणारे हे एक वैशिष्ट्यपूर्ण लेखन आहे.
ताजमहाल, आग्रा किल्ला, फतेहपूर–सीकरी, त्या काळातील राजकारण, समाजजीवन आणि मानवी नाती यांचा वेध घेत कथानक पुढे सरकते. संवादप्रधान शैली, इतिहासातील लहान–मोठ्या प्रसंगांचे प्रभावी चित्रण आणि आग्र्याच्या वैभवशाली इतिहासाचे दर्शन हे या पुस्तकाचे वैशिष्ट्य आहे.
इतिहासप्रेमी, विद्यार्थी, संशोधक आणि सांस्कृतिक वारशात रस असलेल्या वाचकांसाठी हा ग्रंथ विशेष वाचनीय आहे.
जहानआरा बेगम ( कहाणी मुघल शाहजादीची )
‘जहानआरा बेगम (कहाणी मुघल शाहजादीची)’ हा सुहासिनी देशपांडे यांनी साकारलेला भावानुवाद असून, मुघल बादशहा शाहजहान आणि मुमताज यांची कन्या तसेच औरंगजेबाची थोरली बहीण असलेल्या जहानआरा बेगमच्या जीवनावर आधारित ऐतिहासिक कादंबरी आहे.
अरबी आणि फारसी भाषांचे ज्ञान, विद्वत्ता, संवेदनशीलता आणि वडिलांप्रती असलेली निष्ठा यांमुळे जहानआरा मुघल दरबारातील एक प्रभावी व्यक्तिमत्त्व ठरली. दाराशुकोहशी असलेले तिचे जिव्हाळ्याचे नाते, राजघराण्यातील गुंतागुंतीचे संबंध आणि तत्कालीन राजकीय घडामोडी यांच्या पार्श्वभूमीवर तिचे जीवन या कादंबरीत उलगडते.
मुघल राजघराण्यातील स्त्रीचे वैभव, घुसमट, वेदना, असहाय्यता आणि उत्कट भावविश्व यांचे प्रभावी चित्रण करणारी ही कादंबरी इतिहासप्रेमी, विद्यार्थी आणि साहित्यरसिकांसाठी विशेष वाचनीय आहे.
कृष्णसुधा – कृष्णा कल्ले यांचा गानप्रवास
‘कृष्णसुधा – कृष्णा कल्ले यांचा गानप्रवास’ हा १९६०–७० च्या दशकात आपल्या नादमधूर आणि भावस्पर्शी स्वरांनी रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणाऱ्या गायिका कृष्णा कल्ले यांच्या जीवनावर आधारित अभ्यासपूर्ण आणि भावपूर्ण ग्रंथ आहे.
तब्बल तीन दशकांहून अधिक काळ प्रसिद्धीपासून दूर राहिलेल्या कृष्णा कल्ले यांचा शोध घेऊन, त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा, कलाप्रवासाचा, संघर्षांचा आणि संगीतसाधनेचा मागोवा वसुधा कुलकर्णी यांनी या पुस्तकातून घेतला आहे. संशोधन, आठवणी, अनुभव आणि संवेदनशील लेखनशैली यांचा सुंदर संगम या पुस्तकात आढळतो.
कृष्णा कल्ले यांच्या संगीतविश्वाचा जवळून परिचय करून देणारा हा ग्रंथ संगीतप्रेमी, विद्यार्थी, संशोधक आणि रसिक वाचकांसाठी विशेष संग्रहणीय आहे.
दाराशुकोह
‘दाराशुकोह’ हा भारतीय ज्ञानपीठ, नवी दिल्ली यांनी प्रकाशित केलेल्या श्री. मेवाराम लिखित ऐतिहासिक कादंबरीचा मराठी अनुवाद आहे.
मुघल बादशाह शाहजहान यांचा ज्येष्ठ पुत्र, औरंगजेबाचा मोठा भाऊ आणि जहानआरा बेगमचा सहोदर असलेला दाराशुकोह हा आपल्या गहन बौद्धिक प्रवृत्ती, अध्यात्मिक झुकाव आणि अध्ययनशील वृत्तीसाठी ओळखला जातो. संस्कृत, फारसी, सूफी तत्त्वज्ञान आणि भारतीय अध्यात्म यांचा सखोल अभ्यास करणाऱ्या या विलक्षण व्यक्तिमत्त्वाचे जीवन आणि विचारविश्व या कादंबरीत प्रभावीपणे उलगडते.
मुघल दरबारातील राजकीय घडामोडी, दाराशुकोहचे अध्यात्मिक चिंतन, विविध धर्मांमधील संवादाची त्याची भूमिका आणि तत्कालीन सामाजिक-सांस्कृतिक वातावरण यांचे जिवंत चित्रण या कादंबरीत आढळते. इतिहास, अध्यात्म, साहित्य आणि संशोधन यांचा संगम अनुभवू इच्छिणाऱ्या वाचकांसाठी हा ग्रंथ विशेष वाचनीय आहे.
रामायणातील अज्ञात कथा
‘रामायणातील अज्ञात कथा’ हे श्री. गौरांग दामाणी लिखित Untold Stories of Ramayana या ग्रंथाचे मराठी भाषांतर आहे.
वाल्मीकी रामायणातील अल्पपरिचित, गूढ आणि हृदयस्पर्शी कथांचा शोध घेणारे हे पुस्तक स्कंद पुराण, पद्म पुराण आणि इतर वैदिक धर्मग्रंथांमधील संदर्भांच्या आधारे रामायणाचे नवे पैलू उलगडते. या ग्रंथाचे वैशिष्ट्य म्हणजे रामायणाशी संबंधित तीनशेहून अधिक भौगोलिक स्थळांचा अभ्यास, अध्यायनिहाय नकाशे, स्थानिक लोककथांचा संदर्भ आणि आधुनिक भूगोलाशी जोडलेली मांडणी.
योगवासिष्ठातील मोक्षतत्त्व, श्रीराम–सीतेच्या जीवनातील अपरिचित प्रसंग आणि रामायणातील गूढ परंपरांचा शोध घेणारे हे पुस्तक इतिहास, अध्यात्म आणि संशोधन यांचा सुंदर संगम घडवते. रामायणाकडे नव्या दृष्टीने पाहू इच्छिणाऱ्या वाचकांसाठी हा ग्रंथ विशेष वाचनीय आहे.
विठ्ठल.इन
“विठ्ठल.इन” हे विठ्ठलभक्तीच्या नितळ, पवित्र आणि भावमधुर अनुभूतींचे शब्दरूप साकार करणारे पुस्तक आहे. कथक नृत्यांगना, अध्यात्मनिष्ठ लेखिका आणि ‘ईशावास्यगुरुकुलम्’च्या आचार्या डॉ. नीलिमा देशपांडे यांच्या ओव्या, कविता, निबंध आणि आध्यात्मिक अनुभवांचा हा सुंदर संग्रह आहे.
‘पताका’, ‘टाळ’, ‘तुळस’, ‘रिंगण’, ‘गजर’ आणि ‘विठ्ठल.in’ अशा विभागांत रचलेले हे पुस्तक वारीच्या प्रतीकात्मक प्रवासाचा अनुभव घडवते. भक्ती, अध्यात्म, नामस्मरण आणि अंतर्मनातील भावविश्व यांचा सुरेख संगम या लेखनातून अनुभवता येतो. भाषेची लय, शब्दांची नादमधुरता आणि भावस्पर्शी अभिव्यक्ती यांमुळे वाचक विठ्ठलभक्तीच्या अनुभूतीशी सहज जोडला जातो.
भक्तीपर साहित्य, वारकरी परंपरा आणि अध्यात्म यांत रस असलेल्या वाचकांसाठी हा संग्रह विशेष वाचनीय आहे.